Oma's (appel-)boompje
Geplaatst op: 28 april 2026 , Laatste bewerking op: 28 april 2026
Oma's (appel-)boompje
Elk jaar opnieuw leeft hier een boompje op: oma's boompje. Oma's boompje geeft prachtige bloesem, veel en groot, maar de appeltjes blijven ietsiepietsie klein. Oma's boompje heeft natuurlijk een geschiedenis, die ik in 2008 op onze oude website beschreef, en die nog steeds is gedocumenteerd op het Internet Archive, op de WayBackMachine. Ik post het hier opnieuw, en zal er nieuwere en oude foto's aan toevoegen.
Want het is vandaag inmiddels 20 jaar geleden dat ze overleed. Nu is het niet zo dat we alleen maar bezig zijn met wat er voor ons was, maar een mens gaat meer over zijn verleden denken naarmate de toekomst korter wordt. En zoals ik al eerder schreef, alle herinneringen hebben La Grosse Talle ook gemaakt wat het inmiddels is: een rijke ervaring, een vat vol tegenstrijdigheden en dierbare herinneringen.
"Na een lang en rijk leven..."
Oma overleed op 28 april 2006, na een lang rijk leven. Rijk in de zin van ervaringen en liefde van haar (te vroeg overleden) echtgenoot, van haar kinderen en kleinkinderen. Verder was het hard werken in de slagerij en later voor de klas, en laat ik het erop houden dat ze haar geluk niet cadeau heeft gekregen. Op jonge leeftijd ging ze, samen met haar nichtje Sybilla, bij haar ongetrouwde ooms en tantes wonen in De Reek, waar haar opa burgemeester was geweest. Nou ja, "ging ze bij haar ongetrouwde ooms en tantes wonen" was eigenlijk meer "werd er van haar ouders verwacht dat er één kind bij de ongetrouwde ooms en tantes zou komen wonen". Als tegenprestatie kreeg ze een - voor die tijd - goede opvoeding, met Frans als dagelijkse taal, en ze "mocht doorstuderen" voor onderwijzeres. Het heeft zware sporen nagelaten, voor een deel zichtbaar, en voor een deel onzichtbaar.
Het onzichtbare deel werd pas vlak voor haar dood duidelijk. Ze lag ze in een tweepersoonskamer in een verpleeghuis en haar kamerbewoonster vertelde dat ze midden in de nacht wakker werd van oma, die diep onder de dekens weggekropen om haar moeder lag te roepen. (Dat lijkt overigens erg op het verdriet van mijn andere opa op zijn sterfbed, die na zoveel-en-zestig jaren, nog lag te huilen om het ongeboren kindje dat ze, want ongedoopt, niet hadden mogen begraven. Maar dat terzijde...). Als verdriet om gemis en verlies van alle tijden zijn, de manier om er mee om te gaan is dat duidelijk niet.
Het zichtbare deel is me pas later duidelijk geworden, en heeft te maken met het feit dat ze iets koninklijks had, iets van een voor mij ongekende andere sociale wereld. Een echte dame, die waarschijnlijk altijd heen en weer geslingerd werd tussen de ("hogere") cultuur van De Reek en die van haar dagelijks middenstands bestaan.
(De illustratie is een foto van het portret dat ik in een vorig leven van mijn oma schilderde.)
Oma's appels
Oma was een lieve oma, maar in haar en mijn jongere jaren moest je dat wel weten want ze zag alles, ze voedde ons duidelijk mee op en wist het allemaal beter. Het "Meisje, zou je nou niet eens..." was een gevleugelde uitspraak tegen dochters en kleindochters, eindeloos vaak. Maar van oma namen we dat allemaal. En met de jaren sleet het. Want de dochters namen het over 😅. En na hen, de kleindochters 🫣! MIjn dochter zweert dat ze zo niet worden zal, maar het is al te laat. Iets met appels en bomen, zeg maar.
Opa ging te vroeg dood. Hij was één-en-zestig, ik zeven. Hij werd begraven op een mooie dag in maart, wij kleinkinderen mochten niet bij de begrafenis zijn. Beelden van die dag: uit school ging ik juist niet naar huis, maar onaangekondigd gezellig mee naar een vriendinnetje. De familie moest zoeken, want we werden wel verondersteld bij de koffietafel te komen. Op weg naar huis kwamen we langs een parkeerplaats waar pissebedden groeiden, van dat onkruid dat ik hier in de tuin met man en macht bestrijd. De koffietafel was in het café tegenover de kerk, dat voorheen van opa's familie was geweest. Donker, veel mensen, lange tafels en krentenbollen met koffie. In hetzelfde café waar mijn moeder in 2022 haar fatale hartaanval zou krijgen.
En met de dood van opa kwam voor oma de eenzaamheid. Maar ook de logeerpartijen! Oma heeft me leren breien, want ze was inmiddels handwerkjuf op de lagere school van Oerle geworden. Eerst woonde ze nog op de zevende verdieping 'in de flat', daar mocht ik dan logeren in een prachtige grote en lichte kamer, ik waande me er groot. En werd er buitengewoon verwend.
Gedurende mijn hele middelbare schooltijd ging ik elke dinsdagmiddag bij oma op de thee-met-koekjes. Na de pianoles van juffrouw Lampe, waar ze een wat gespannen maar toch intense buurvrouw aan had. (De juffrouw Lampe van "omdat jij het niet kent is het nog niet "gek"!") Hartstikke gezellig! Teevee kijken naar dingen van niks en op twaalfjarige leeftijd al de romannetjes uit de kast van oma lezen. Hoewel een beetje meertalig, was oma niet erg literair. De boterhammen met hagelslag smaakten er heel vies en pas jaren later kwamen we erachter dat het kwam doordat het waspoeder in haar mini-éénpersoonshuishoudentje naast de hagelslag in de kast stond. En oma had veel planten op haar balkon, vooral fuchsia's, waar ze veel aandacht aan besteedde. Ze had ook zo'n heel klein oventje, zoals je die nu niet meer ziet, geen idéé wat ze daar in deed trouwens. Het oventje staat nu in La Talle, want het doet het daar prima.
En ze at elke dag een appel.
Enfin, ze vond het naar Frankrijk verhuizen niet zo'n bijster goed plan, maar toen had ze al geleerd haar mond te houden. Ze is hier nog wel geweest in het begin, een keertje met mama, tussen 1992 en 1994 ergens in het voorjaar, en daar bewaar ik hele goede herinneringen aan.
Oma was dementerend aan het einde van haar leven, en de verzorging kwam voor een groot deel op mijn ouders neer, die dat geweldig hebben gedaan. Op enig moment moest ze opgenomen worden in het ziekenhuis en zijn wij naar Nederland afgereisd omdat het ernaar uitzag dat ze nu snel zou overlijden. Daar heeft ze ons, waarschijnlijk onder invloed van de medicijnen, twee weken lang op bijzondere wijze beziggehouden. Het meisje, de tiener, de jonge vrouw... allerlei facetten van oma die we nog nooit hadden gezien. Grappig, jolig, uitgelaten, spits... heel bijzonder. Iedere nacht werd er gewaakt en ik heb er twee nachten mogen slapen: ineens was je met het kind, dat geliefkoosd en gerustgesteld wilde worden. Het was een bijzonder voorrecht om dat te mogen doen voor mijn lieve oma.
Maar ja, na twee weken knapte ze weer op, relatief dan, en was haar plaats niet meer in het ziekenhuis. Terug naar het verpleeghuis, waar ze het vreselijk vond. Al die demente bejaarden, wat moest zij daar nou?
Dus wij terug naar Frankrijk, want ja, het zou zomaar nog een hele tijd stabiel kunnen blijven.... Maar oma was nog niet weg uit het ziekenhuis en alleen met een verzorger in haar kamer die zich éventjes omdraaide en ploef - zo was ze vertrokken.
Net nadat ik had gehoord dat oma was overleden, at ik een appel. Daar zat een ontkiemd zaadje in. Het begint inmiddels een hele boom te worden, een hele dierbare. Wij denken nog veel aan oma!
